Алматы обсерваториясы деген не және ол қайда орналасқан
Алматы обсерваториясы — Іле Алатауының солтүстік беткейінде, Ассы үстіртінің үстінде, теңіз деңгейінен шамамен 2750–2800 метр биіктікте орналасқан астрономиялық кешен. Ол қаладан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 80–90 шақырым жерде, Ассы өзенінің жоғарғы ағысында жатыр. Бұл жерге тек тау жолдары арқылы жетуге болады, сондықтан көлікпен сапар бірнеше сағатқа созылады. Обсерватория маңы табиғатымен де, ғылыми маңызымен де танымал.
Географиялық орны және биіктігі
Ассы үстірті Іле Алатауының орталық бөлігінде, Түрген және Ассы өзендерінің аралығында жатыр. Үстірттің орташа биіктігі 2600–2800 метр, ал кейбір төбелері 3000 метрден асады. Обсерватория ғимараттары тегіс алаңқайда орналасқан, айналасында қарлы шыңдар мен мұздықтар көрінеді. Жақын маңдағы ең биік нүктелердің бірі — шамамен 3200 метрлік шыңдар. Ауасы таза, ылғалдылығы төмен, түнгі аспан ашық болады.
Тарихы мен ғылыми маңызы
Обсерватория 20 ғасырдың ортасында ашылған және Кеңес Одағы кезінде астрономиялық зерттеулер жүргізілген маңызды орталықтардың бірі болды. Мұнда телескоптар орнатылып, жұлдыздар мен галактикаларды бақылау жүргізілді. Бүгінгі күні де ғылыми жұмыстар жалғасуда, бірақ туристер үшін ол ең алдымен табиғаты мен көрінісі таңғаларлық орын. Обсерватория аумағында арнайы бақылау алаңдары бар.
Неге бұл орын танымал
Алматы обсерваториясы тау шаңғысы мен жаяу серуендеу әуесқойлары үшін ғана емес, аспанды сүйетіндер үшін де тартымды. Мұнда күндіз тау панорамасын тамашалауға, ал түнде жұлдыздарды бақылауға болады. Алайда біздің тур күндізгі уақытта өтеді, сондықтан обсерваторияны күндізгі жарықта көресіз. Бұл жерден Ассы шатқалының, Түрген тауларының және алыстағы Жеңіс шыңының сұлбасы анық көрінеді.
Алматы обсерваториясына тур: Ассы үстірті мен Түрген сарқырамасы
Біздің тур — «Ассы үстірті: обсерватория және Түрген сарқырамасы» деп аталады және ол бір күндік сапар. Бағдарламаға обсерваторияға бару, Түрген сарқырамасын көру және жергілікті фермада ірімшік дәмін тату кіреді. Тур мини-форматта, яғни шағын топпен өтеді, көлік — автобус. Бағасы — 34 695 теңге. Бұл — бір адамға арналған баға.
Бағдарламаның негізгі кезеңдері
Сапар таңғы 07:00-де Алматыдан шығудан басталады. Алдымен қаладан шығып, Түрген тас жолымен жүреміз. Жол бойы Іле Алатауының сұлу көріністері ашылады. Шамамен 2 сағаттан кейін Түрген шатқалына жетеміз. Одан әрі тау жолымен Ассы үстіртіне көтерілеміз. Обсерваторияға жеткенше тағы 1,5–2 сағат уақыт кетеді.
Түрген сарқырамасы
Түрген сарқырамасы Түрген өзенінің бойында, теңіз деңгейінен шамамен 1400–1500 метр биіктікте орналасқан. Ол тау жартастарынан төмен қарай құлайды, биіктігі шамамен 30–40 метр. Сарқырамаға дейін жаяу жүру қажет, жол шамамен 1–1,5 шақырым. Жанында демалыс алаңы мен кішкене дәмханалар бар. Суы мұздай, жазда да салқын.
Фермадағы ірімшік дәмін тату
Тур бағдарламасында жергілікті фермаға бару кіреді. Мұнда қолдан жасалған ірімшік түрлерін дәмін татуға болады. Ферма шаруашылығы тау бөктерінде орналасқан, мал шаруашылығымен айналысады. Бұл — қазақтың ауылдық өмірімен танысуға тамаша мүмкіндік. Ірімшіктен басқа, жергілікті сүт өнімдері де ұсынылуы мүмкін.
Алматы обсерваториясына турдың бағасы мен ұзақтығы
Турдың бағасы — 34 695 теңге. Бұл бағаға көлік, гид қызметі, обсерватория мен сарқырамаға кіру билеттері және ірімшік фермасындағы түскі ас кіреді. Кәдесыйлар мен жеке шығындар бөлек төленеді. Турдың жалпы ұзақтығы — 11 сағат. Сапар сәрсенбі, сенбі және жексенбі күндері өтеді.
Бағаға не кіреді
Бағаға Алматыдан көлікпен бару-қайту, гидтің қызметі, обсерватория аумағына кіру және фермада ірімшік дәмін тату кіреді. Сондай-ақ Түрген сарқырамасына бару да бағдарламаға енген. Қосымша төлемдер туралы брондау кезінде нақтылаймыз.
Ұзақтығы және уақыт кестесі
Сапар 11 сағатқа созылады. Таңғы 07:00-де шығып, кешкі 18:00 шамасында Алматыға ораласыз. Жолға екі бағытта да шамамен 3–3,5 сағат кетеді. Обсерваторияда және сарқырамада болатын уақыт шамамен 3–4 сағат. Қалған уақыт — жол және аялдамалар.
Қосымша шығындар
Бағдарламада көрсетілмеген тағамдар, сусындар және жеке сатып алулар бағаға кірмейді. Олардың құнын брондау кезінде нақтылаймыз. Сондай-ақ, егер қосымша қызметтер қажет болса, олар жеке төленеді.
Алматы обсерваториясына тур: маусымдық ерекшеліктер
Ассы үстіртіне сапар маусымға байланысты әртүрлі әсер қалдырады. Жазда ауа райы жылы, бірақ тауда салқын болуы мүмкін. Қыста жол қармен жабылып, кейде өту қиындайды. Көктемде және күзде ауа райы тұрақсыз. Тур жыл бойы ұсынылады, бірақ әр маусымның өз ерекшелігі бар.
Жаз мезгілі (маусым–тамыз)
Жазда күндізгі температура +15–25°C аралығында, түнде +5–10°C. Күн ұзақ, жарық көп. Бірақ тауда ауа райы тез өзгеруі мүмкін, жаңбыр жаууы ықтимал. Жаяу жүру үшін ең қолайлы уақыт. Сарқырама суы мол болады.
Күз мезгілі (қыркүйек–қараша)
Күзде ауа райы салқындайды, қыркүйекте әлі жылы, қарашада суық. Тауларда алғашқы қар жауады. Көрініс өте әдемі, бірақ жолдар тайғақ болуы мүмкін. Жылы киім қажет.
Қыс және көктем (желтоқсан–мамыр)
Қыста температура -10°C-тан төмен түсуі мүмкін, қар көп. Көктемде наурыз–сәуірде қар ери бастайды, жолдар лайсаң. Бұл кезеңде сапарға шығу қиындық тудыруы мүмкін. Дегенмен, көктемнің соңы мен жаздың басында табиғат гүлдейді.
Алматы обсерваториясына турға қалай дайындалу керек
Тау сапарына дайындық маңызды. Жол ұзақ, ауа райы өзгермелі. Сондықтан жылы киім, ыңғайлы аяқ киім қажет. Физикалық дайындық орташа деңгейде болуы керек, өйткені жаяу жүру бар. Денсаулық жағдайына байланысты шектеулерді брондау кезінде нақтылаймыз.
Қажетті жабдықтар мен киім
- Жылы желқағар немесе куртка (тауда жел күшті)
- Ыңғайлы тау аяқ киімі (тұрақты табан)
- Күннен қорғайтын бас киім және көзілдірік
- Жеке дәрі-дәрмек қобдишасы
- Су және жеңіл тағам
Физикалық дайындық
Тур барысында шамамен 3–5 шақырым жаяу жүру қажет. Жол таулы, кейбір жерлерде тік. Арнайы альпинистік дайындық қажет емес, бірақ денсаулығыңыз жақсы болғаны жөн. Жүрек-қан тамырлары аурулары бар адамдарға дәрігермен кеңесу ұсынылады.
Денсаулық және қауіпсіздік
Биіктік 2800 метрге жететіндіктен, кейбір адамдарда тау ауруының жеңіл белгілері байқалуы мүмкін. Бастың ауыруы, әлсіздік сезілуі ықтимал. Гидтің нұсқауларын ұстаныңыз. Қауіпсіздік ережелерін сақтаңыз.
Алматы обсерваториясына тур: басқа турлармен салыстыру
Біздің тур — Ассы үстірті мен Түрген сарқырамасын бір күнде көруге мүмкіндік беретін mini-формат. Ол басқа тау турларынан ұзақтығымен, бағасымен және бағдарламасымен ерекшеленеді. Төмендегі кестеде біздің турдың басқа демалыс түрлерімен салыстырмалы сипаттамасы берілген.
Біздің турдың артықшылықтары
Бір күнде үш түрлі тәжірибе: ғылым, табиғат және гастрономия. Шағын топ, жайлы көлік. Тәжірибелі гид. Бағасы қолжетімді.
Кімге сәйкес келеді
Табиғатты сүйетіндерге, тау серуендеуін ұнататындарға, отбасымен демалғысы келетіндерге. Сондай-ақ, аспан мен жұлдыздарға қызығатындарға. Физикалық дайындығы орташа адамдарға жарайды.
Кімге сәйкес келмейді
Ауыр жүрек-қан тамырлары аурулары бар адамдарға, тірек-қимыл аппаратының айқын бұзылыстары барларға, сондай-ақ ұзақ жолға шыдамайтындарға. Шектеулерді брондау кезінде нақтылаймыз.
Алматы обсерваториясына тур: пайдалы кеңестер
Сапарға дайындалу барысында бірнеше кеңесті ескеріңіз. Олар сапарыңызды жайлы әрі қауіпсіз етеді. Тауда ауа райы тез өзгеретінін ұмытпаңыз. Сондықтан әрқашан жылы киім алыңыз.
Ауа райы болжамын тексеру
Сапар алдында ауа райы болжамын қараңыз. Жаңбыр немесе қар жауатын болса, киіміңізді соған сай таңдаңыз. Тауда жел күшті болуы мүмкін.
Ақша және құжаттар
Жеке куәлігіңізді алыңыз. Қосымша шығындар үшін қолма-қол ақша немесе карта болғаны жөн. Шекара маңына бару үшін рұқсат қажет емес, өйткені тур шекара аймағына кірмейді.
Тамақтану және су
Ірімшік фермасындағы түскі ас пен автобустағы су бағаға кіреді, өзіңізбен жеңіл тағам алсаңыз жеткілікті. Фермада ірімшік дәмін татасыз.
Алматы обсерваториясына сапар: қорытынды ойлар
Алматы обсерваториясына сапар — табиғат пен ғылымды ұштастырған бір күндік тамаша демалыс. Ассы үстіртінің кең тынысы, Түрген сарқырамасының салқын лебі және фермадағы дәмді ірімшік — осының бәрі бір бағдарламада. Тур сәрсенбі, сенбі және жексенбі күндері өтеді, бағасы 34 695 теңге. Егер сіз тауда бір күн өткізгіңіз келсе, бұл тур — дұрыс таңдау.
Сапарға жауапкершілікпен дайындалыңыз, ауа райын ескеріңіз, жылы киім алыңыз. Гидтің нұсқауларын ұстаныңыз. Сонда сапарыңыз есте қаларлықтай болады.