Салмен ағу Алматы

Алматы маңындағы рафтинг: не білу керек

Алматы — таулы аймақтың ірі орталығы, одан бірнеше сағаттық жерде ғана тау өзендері бастау алады. Олардың ішінде рафтинг пен салмен түсуге қолайлылары — Іле, Шелек (Шілік) және Түрген. Әрқайсысының өз сипаты бар: біреуі кең әрі тыныш, екіншісі тар әрі қарқынды. Барлық маршруттар Алматыдан автобуспен қатынайды, сондықтан күндізгі турға оңай сыйды.

Рафтинг — бұл арнайы құтқару кеудешелері мен дулыға киіп, үлкен қайықпен (рафт) өзен ағынымен түсу. Қазақстандағы тау өзендерінің көпшілігі мұздықтардан бастау алады, сондықтан суы салқын болуы мүмкін. Маусым әдетте сәуірден қарашаға дейін созылады, бірақ нақты мерзімдер әр турға байланысты — бұл төменде көрсетілген.

Рафтингке арнайы дайындық қажет емес, бірақ жақсы физикалық пішін артық болмайды. Ең бастысы — суға түсуден қорықпау және нұсқаушының нұсқауларын орындау. Барлық қажетті жабдықтар (рафт, бас киім, кеудеше) тур бағасына кіреді.

Негізгі маршруттар: Іле, Шелек, Түрген

Іле өзені — кеңдік пен табиғат аясындағы демалыс

Іле өзені — Жетісудың басты су артериясы. Ол Қапшағай су қоймасына құяды, ал жоғарғы ағысында таулы сипатта. Біздің маршрут Алматыдан басталып, өзеннің жағасына жақын жерге апарады. Сапар 11–12 сағатқа созылады, сондықтан таңертең ерте шығу керек.

Бұл тур жаңадан бастаушыларға және үлкен компанияларға өте ыңғайлы, себебі өзеннің бөліктері тыныш, ал кейбір жерлерде жеңіл толқындар бар. Жол бойында таулы аңғарлардың көрінісі, жағадағы қамыс арасындағы құстарды көруге болады. Түскі ас табиғат аясында, өзен жағасында өтеді.

Маусым сәуірден қарашаға дейін созылады, бұл — ең ұзақ кезең. Су деңгейі маусымға байланысты өзгереді: көктемде қар еруінен су мол, ал жазда тартылып, жаздың соңында жылынады. Жүзуге ыңғайлы кез — шілде мен тамыз.

Шелек өзені — екі рет түсу мүмкіндігі

Шелек (кейде Шілік деп те аталады) — Алматы облысындағы тау өзені, ол Іле Алатауының мұздықтарынан бастау алады. Тур Алматыдан екі жарым сағаттық жердегі учаскеде өтеді. Бағдарламаға екі рет түсу кіреді, сондықтан әркім өз дағдысын шыңдай алады.

Бұл өзендегі порогтар екінші санатқа жатады — бұл орташа қиындық, бірақ тәжірибесіз адамдарға да қолжетімді. Су салыстырмалы түрде жылы, себебі маусым тек жаз айларымен шектеледі: маусымнан тамызға дейін. Сапар ұзақтығы 10–11 сағат, сондықтан күндізгі тур ретінде ыңғайлы.

Маршруттың ерекшелігі — тар шатқалдар мен қуатты ағындар. Нұсқаушылар әрқашан жанында, сондықтан қауіпсіздік жоғары деңгейде. Турға қатысу үшін жүзе білу шарт емес, бірақ судан қорықпаған жөн.

Түрген өзені — тау шатқалындағы спринт

Түрген шатқалы — Алматы маңындағы танымал демалыс орны, мұнда әйгілі Түрген сарқырамалары орналасқан. Рафтинг өзеннің төрт шақырымдық бөлігінде өтеді, онда порогтар екінші санатқа жатады. Бұл — ең қысқа маршрут (9–10 сағат), бірақ оқиғаға толы.

Бағдарламаға екі рет түсу кіреді, сондықтан қатысушылар әсерді екі есе алады. Түрген суы салқын, себебі ол мұздықтардан қоректенеді, бірақ жазда жылынады. Тур маусымы — шілде мен тамыз, ең ыстық айлар, сондықтан суға түсу жағымды болады.

Түскі ас табиғат аясында, өзен жағасындағы полянада өтеді. Маршрут жаңадан бастаушыларға да, бұрын рафтингпен айналысқандарға да қолайлы. Табиғаттың көрінісі — биік таулар, қарағайлы ормандар — сапарды ерекше етеді.

Сезондық ерекшеліктер және ауа райы

Әр өзеннің өз маусымы бар, бұл су деңгейі мен ауа температурасына байланысты. Төмендегі кестеде көрсетілген мерзімдер — біздің турлардың жұмыс істеу кезеңі. Осы кезеңдерде ауа райы ең қолайлы, ал су деңгейі қауіпсіз.

Көктемде Іле өзенінде су деңгейі жоғары, өйткені қар ериді, сондықтан ағын күштірек. Күзде су деңгейі төмендейді, бірақ ауа райы жұмсақ. Жазда су ең жылы, әсіресе тамызда.

Таулы аймақтарда ауа райы тез өзгереді: таңертең салқын, түсте ыстық, кешке қайта салқындауы мүмкін. Сондықтан қабаттап киінген жөн. Жаңбыр жаууы әдетте қысқа мерзімді, бірақ турдың өтуіне әсер етпейді.

Дайындық: физикалық және техникалық

Физикалық дайындық

Рафтинг — бұл орташа физикалық жүктеме. Сізге есу керек, суық суға төтеп беру керек, кейде қайықтан суды шығаруға көмектесу керек. Жүрек-қан тамырлары жүйесіне жүктеме жоғары емес, бірақ төзімділік қажет.

Егер сізде денсаулыққа қатысты қандай да бір шектеулер болса, мысалы, жүрек аурулары, арқа проблемалары, жүктілік — алдын ала дәрігермен кеңескен жөн. Рафтинг су элементімен байланысты, сондықтан судан қорқатын адамдарға қиын болуы мүмкін.

Жақсы жаңалық: барлық турларға тәжірибесіз адамдар қатыса алады. Нұсқаушылар әрқашан жанында, олар қауіпсіздік ережелерін түсіндіріп, қайықты басқарады. Сізге тек нұсқауларды орындау керек.

Киім және жабдық

Сізге ыңғайлы киім қажет: жылдам кебетін матадан жасалған шорт немесе леггинс, футболка, күннен қорғайтын бас киім. Аяқ киім ретінде су өткізбейтін сандаль немесе кроссовкалар қолайлы, бірақ олар аяққа мықтап бекітілуі керек.

Өзіңізбен бірге ауыстыратын киім, сүлгі, күннен қорғайтын крем, күннен қорғайтын көзілдірік алуды ұмытпаңыз. Құнды заттарды (телефон, камера) су өткізбейтін қапшықта сақтаған дұрыс, бірақ оларды турға алмаған жөн.

• Ылғал өткізбейтін киім (шорт, футболка)
• Су аяқ киімі немесе кроссовкалар
• Ауыстыратын киім мен сүлгі
• Күннен қорғайтын крем мен бас киім
• Су өткізбейтін қапшық (қажет болса)

Қауіпсіздік ережелері

Тур алдында нұсқаушы қауіпсіздік бойынша нұсқаулық өткізеді: рафтта қалай отыру, есу кезінде қалай әрекет ету, суға түсіп кетсе не істеу керек. Барлық қатысушыларға құтқару кеудешесі мен дулыға беріледі.

Рафтинг кезінде нұсқаушының командаларын мұқият тыңдау керек. Суға түсіп кетсеңіз, үрейленбеңіз — кеудеше сізді суда ұстайды. Нұсқаушы сізді дереу қайыққа қайтаруға көмектеседі.

Турға қатысуға қарсы көрсетілімдер болуы мүмкін, мысалы, жүрек-қан тамырлары аурулары, эпилепсия, жүктілік. Нақты шектеулерді білу үшін бізге хабарласыңыз — біз әр клиентке жеке кеңес береміз.

Маршруттарды салыстыру

Үш маршруттың да өз артықшылықтары бар. Төмендегі кесте оларды салыстыруға көмектеседі.

Іле — ең ұзақ маусымды ұсынады, сондықтан көктемде немесе күзде рафтинг жасағысы келетіндерге қолайлы. Шелек пен Түрген — жазғы турлар, олар қысқа мерзімде көбірек әсер алуға мүмкіндік береді.

Егер сіз тыныш ағынды ұнататын болсаңыз, Ілені таңдаңыз. Егер адреналин іздесеңіз, Шелек немесе Түргендегі порогтар сізді қанағаттандырады. Барлық турлар автобуспен жүреді, сондықтан қозғалу оңай.

Бағаға не кіреді: трансфер, жабдық, нұсқаушы қызметі, түскі ас (Іле мен Түргенде). Шелекте түскі ас қосымша төленуі мүмкін — нақты мәліметтерді бізге хабарласып біле аласыз.

Алматыдан қалай жетуге болады

Барлық турлар Алматыдан басталады. Әдетте жиналу нүктесі қала орталығында болады, нақты мекенжайды брондау кезінде хабарлаймыз. Автобус таңертең ерте шығады, сондықтан уақытында келу маңызды.

Ілеге жол шамамен 2–3 сағатты алады, жол жақсы. Шелекке — 2,5 сағат, Түргенге — 1,5–2 сағат. Жол бойында көрікті жерлер бар: таулар, өзендер, шатқалдар. Кейбір турларда табиғи көрікті жерлерге аялдама жасалады.

Тур аяқталған соң автобус сізді Алматыға қайтарады. Жолда әрі-бері уақытты есептесек, бүкіл күннізді алады. Сондықтан турға күні бойы уақыт бөліңіз.

Тағы не көруге болады

Алматы маңында рафтингтен басқа да көптеген қызықты орындар бар. Мысалы, Түрген шатқалында сарқырамалар мен қарағайлы ормандар орналасқан. Шелек өзенінің бойында Шарын шатқалына баруға болады, ол өзінің қызыл жартастарымен әйгілі.

Іле өзенінің төменгі ағысында Қапшағай су қоймасы орналасқан, онда жағажайлар мен демалыс аймақтары бар. Кейбір турлар су қоймасына тоқтауды ұсынады, бірақ бұл қосымша опция.

Егер сізде уақыт болса, тауға экскурсия жасаңыз: Медеу мұз айдыны, Шымбұлақ тау курорты, Үлкен Алматы көлі — бәрі Алматыға жақын орналасқан. Бірақ бұл жерлер рафтинг турларының бағдарламасына кірмейді, сондықтан оларды бөлек жоспарлаңыз.